„[…] człowiek żyje tylko teraźniejszością i tę tylko traci.”

Marek Aureliusz, Rozmyślania, XII.26.

 

Często się słyszy, że należy oszczędzać, aby na emeryturze korzystać z życia. To ma być ten słynny Złoty Wiek człowieka?! Czy mamy żyć przyszłością? Na co mamy czekać.

Formułując takie powiedzenia zapominamy, że na możliwość korzystania z życia wpływ mają trzy główne czynniki (pomijam tutaj wiele innych o różnej wadze m.in. obowiązki rodzinne, bo one także wpływać mogą na część aktywności), a są to:

  • zdrowie
  • pieniądze
  • czas

(oczywiście przedstawiam uproszczone wzorce, w każdym indywidualnym przypadku one mogą ulec zmianom).

 

Powyższe czynniki różnie kształtują się w zależności od wieku:

18-30 lat: dorosłeś i masz dużo zdrowia, trochę czasu, a jeszcze niedużo pieniędzy.

31-60 lat: zdrowie jest co raz słabsze (nawet jak o nie dbasz), czasu masz dalej trochę, ale pieniędzy zwykle więcej.

61+ (czasami 65-70+ jak bardzo dbasz o swoje zdrowie): mniej zdrowia, dużo więcej pieniędzy (jak potrafiłeś oszczędzać/inwestować) i więcej, a czasami dużo więcej, czasu. 

 

Pokazuje nam to, że to wieku średnim możesz zebrać najwięcej doświadczeń, czyli przeżywać swoje życie. Przy czym jest to wyłącznie Twoja decyzja jak spędzisz życie, zwłaszcza najlepsze jego lata. Nie jest prawdą, że czynniki zewnętrzne mają decydujący wpływ na jego przebieg.

 

Rzeczy pochodzące z zewnątrz powinny mieć „dla nas […] tę wartość, jaką mają w czasie wojny oddziały posiłkowe i lekko uzbrojone: służyć muszą nam, nie rozkazywać, bo w tym tylko wypadku są pożyteczne dla duszy.” [Seneka, O życiu szczęśliwym, VIII.2].

 

W celu ustalenia naszych wartości życiowych warto rozważyć różne cele rodzinne, zawodowe i osobiste. Wszystkie one powinny być realizowane równocześnie, bowiem nie można przedkładać ważności celów np. sportowych czy turystycznych nad rodzinne czy zawodowe, ale także odwrotnie! Wymaga to poszukiwania odpowiedniego balansu. Nie można jednak odkładać jednej kategorii jak zrealizuje się inne. Nie zdobędziesz Mount Everestu jak będziesz zwlekał do czasu, gdy dzieci skończą studia. Pisałem o tym szerzej tutaj: https://adammarianski.pl/jednostka-a-system/nigdy-nie-jest-za-wczesnie-aby-rozpoczac-korzystac-z-zycia-ale-czesto-moze-juz-b

W tym celu warto zaplanować swoją bucket list w zależności od przewidywanych możliwości Twojego ciała. Ja tak właśnie zrobiłem. Najpierw jednak zastanówmy jak planować cele w zależności od wieku. Mamy bowiem różną wolę i możliwości.

 

W uproszczeniu wyróżniam cztery etapy życiowych możliwości, każdy z nich średnio po 20+ lat.

Do 24 roku MUSZĘ, przygotowanie do życia. Tutaj formuje się charakter, siła życiowa, ale także i pierwsze kompetencje.

25-45 – POWINIENEM (dom, rodzina, pies?) kluczowy okres Twojego rozwoju; co nie wyklucza realizacji choćby części planów.

45 - 65 CHCĘ (Kilimandżaro, maraton, 100 państw, napisać książkę), zaczynam korzystać z tego co wypracowałem w poprzednich okresach, a mam (najczęściej) jeszcze siłę, by tego chcieć.

65-xxx MOGĘ, ale często mi się nie chce (tutaj właśnie można chcieć, ale przede wszystkim dawać innym, być mentorem i przewodnikiem; pomagać budować młodym ludziom), czyli Chcę i daję!

 

Oczywiście niektóre obowiązki, zarówno rodzinne, jak i zawodowe, mogą komplikować realizację innych celów, ale ich nie anulują. Nie zawsze jest możliwe, żeby wyjechać na 9 tygodni na wyprawę górską. Może jednak da się to wszystko odpowiednio zaplanować? Jedną z moich naczelnych zasad jest: stwórz życie, od którego nie będziesz chciał uciec! No więc, jeżeli nie możesz realizować swoich pasji to nie stworzyłeś takiego życia. A, jak podkreślają stoicy, zmiana zależy tylko od Ciebie, to nie przyczyny zewnętrzne czynią Ciebie niespełnionym, lecz wyłącznie Ty.

Tutaj zwłaszcza potrzebne jest zrozumienie Twoich pasji, przede wszystkim przez rodzinę. Pamiętam jak wróciłem z himalajskiej wyprawy na Mera Peak i mówię, że za rok jadę ponownie w maju. A na to żona "Ale.. ale….jest wtedy Marysi komunia…". O! zacząłem zatem rozmawiać z córką: "pamiętasz co jest najważniejsze w życiu?" "Marzenia" odpowiada. "A co z nimi trzeba robić?" "Realizować" mówi Marysia. "Mogę zatem jechać w trakcie Twojej komunii?". "Tak, po to żyjemy". Uff!..."Ale, ale…" mówi córka "ja też mam marzenie". "Jakie?" pytam. "Chcę mieć psa, a marzenia trzeba realizować, tak?" No i nasz Bazyl jest już z nami trzeci rok.

Zresztą dlaczego przez długi czas nie godziłem się na psa? Bo wiedziałem, że jeszcze bardziej skomplikuje nasze wyjazdy, zwłaszcza rodzinne. Dzieci jednak podrosły, a pies ma w razie czego z kim zostać. Zresztą moja żona twierdzi, że ja jestem jego największym fanem.

Dlatego tak ważne, a może i najważniejsze, jest zrozumienie potrzeb drugiego człowieka. Jakże często jego brak prowadzi do rozpadu rodziny (rozwody). Nie mam z tym problemów, bo sam zachowuję odpowiedni balans, który służy także zdobywaniu wspólnych przeżyć. Dlatego anegdotycznie opowiadam, że mam trzy rodzaje wyjazdów: wakacje – z dziećmi; urlop – z żoną; prawdziwy urlop – bez rodziny (góry, wyjazdy męskie itp.). Tak na marginesie, w zeszłym roku żona mi wypomniała, że…już 3 lata nie byłem na żadnym męskim wyjeździe (bo 6 tygodniowe wyprawy górskie do tego się nie zaliczają). No to pojechaliśmy z kumplami zwiedzić moje przedostatnie nieodkryte państwo w Europie (Macedonia).

Wracając do tematu tego wpisu: planowana lista rzeczy do zrobienia musi uwzględniać zatem: zdrowie, wiek, możliwości finansowe i obowiązki. Jednak, zwłaszcza obowiązki zawodowe, nie mogą być jedynym uzasadnieniem ciągłego odkładania do czasów złotego wieku. Złoty wiek jest wtedy kiedy możesz i chcesz realizować swoje marzenia. Bo masz tylko jedno życie, Twoje życie. Nie możesz zakładać, że: akurat Ty będziesz miał drugie życie; zawsze będziesz w sile wieku; kiedyś zrealizujesz swoje marzenia…

 

„Albowiem dobrem jest nie samo życie, tylko piękne życie. Dlatego mędrzec żyje tyle, ile żyć powinien, a nie tyle ile żyć może. Będzie on zastanawiał się gdzie ma żyć, z kim, w jaki sposób i czego ma dokonać. Zawsze zważa on, jakie ma być życie, a nie jak długie.”

Seneka, Listy moralne, LXX. 5.

 

Jeszcze jedna uwaga. W wieku dojrzałym (powiedzmy po 60-tce) możesz realizować inną misję: dziel się z innymi. Bądź dla nich mentorem, wspieraj ich rozwój, pomagaj zrozumieć bieg życia. By to jednak skutecznie czynić sam musisz świecić przykładem. Nie chodzi abyś im mówił: żałuję, że nie zrobiłem tego albo tamtego, Ty nie możesz tego stracić. Zrób to sam, to jest najwiarygodniejszy wzorzec!

REKOMENDACJA: Polecam film „Bucket List” („Choć goni nas czas”) z Jackiem Nicholsonem i Morganem Freemanem z 2007.

Jednak już dzisiaj zrób własną listę tego co chciałbyś zrobić przed śmiercią. Podziel swój czas na okresy, np. po 5 lat. W każdym z nich wpisz doświadczenia odpowiednie do: zdrowia, czasu i pieniędzy, które zakładasz, że będziesz miał w każdym z tych okresów. To nie musi być ostateczna lista. Ona będzie ulegać modyfikacjom, ale wyznaczy pewną ścieżkę, którą będziesz podążał.

Po skończeniu 50-tego roku życia zacząłem prowadzić swoją listę, zaczynając od końca, czyli co jeszcze chciałbym w życiu przeżyć od 70-tki posuwając się do obecnego wieku. Podzieliłem ją także ze względu na obowiązki (np. rodzinne i biznesowe), a także sprawność fizyczną wynikającą choćby z upływu czasu. Tutaj prezentuję przykładowe punkty z mojej (znacznie dłuższej) listy:

 

  1. Korona Ziemi, (zdobyte: Kilimandżaro; Mount Blanc; Góra Kościuszki, Mt. Vinson; Elbrus);
  2. Korona Wulkanów? Są: Elbrus, Kilimandżaro, Demawand 2025
  3. GR20 najdłuższy szlak trekkingowy Europa Korsyka IX 2025
  4. Trekking Peru 2026
  5. Zwiedzenie oraz wejście na góry Boliwii 2026
  6. Trekking w Górach Księżycowych Ugandy
  7. Trekking w Hiszpanii Caminito Del Rey
  8. Trekking na Maderze
  9. Via Ferrata na Marmoladzie
  10. Góry Księżycowe - Chiny
  11. Skok na bungee – Nowa Zelandia
  12. Nurkowanie migracja sardynek - RPA
  13. Nurkowanie - Palau
  14. Nurkowanie - Polinezja Francuska
  15. Nurkowanie - Belize
  16. Przejechanie rowerem Mongolii
  17. Nauka gra w golfa.
  18. Kurs baristy.
  19. Zwiedzenie wszystkich państw Europy (została Bułgaria i Serbia) 2025
  20. Odwiedzenie minimum 150 państw świata, Najbliższe plany: Japonia, Iran, Katar, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj, Boliwia (2025); Uzbekistan, Bhutan, Kambodża, Laos, Papua Nowa Gwinea, (2026) Peru, Uganda, Palau, Jemen, Republika Zielonego Przylądka, Nowa Zelandia, Mauritius, Madagaskar (2027) .
  21. Rejs barką Francja - 2027.
  22. Napisanie książki: Władza, miłość i pieniądze – notatki z 25 lat pracy doradcy osób zamożnych (w trakcie).
  23. Napisanie książki obalającej mity o progresji podatkowej.
  24. Festiwal trufli - Piemont
  25. Zaprojektowanie i realizacja szlaku murali realizmu magicznego w Łodzi….

A Ty co masz na liście? A może jeszcze nie zacząłeś korzystać z życia?