Brak holistycznego wsparcia family office

 

Family office - podmiot zajmujący się holistycznym doradztwem
dla rodziny i jej przedsiębiorstwa rodzinnego
we wszystkich aspektach niezbędnych dla ich rozwoju.

 

Organizacje typu family office (dalej: FO) pojawiały się już prawie 100 lat temu, na początku w Stanach Zjednoczonych. Współcześnie coraz więcej właścicieli majątków oraz firm rodzinnych jest zainteresowanych ich usługami, zwłaszcza tańszymi wersjami multi-family office, świadczącymi usługi dla więcej niż jednej rodziny. Przyczyn korzystania z ich serwisu jest wiele. Jednak najistotniejszą przyczyną jest rosnąca potrzeba otrzymywania kompleksowych usług dla rodziny, dostarczanych przez jedną organizację.

 

We współczesnym świecie usług dla firm rodzinnych i ich właścicieli, albo szerzej osób zamożnych występuje podział ról, choć te obszary coraz częściej się pokrywają. Banki oraz inne instytucje finansowe stają się posiadaczem aktywów oraz zapewniają finansowanie niektórych projektów. Natomiast doradztwo, w tym także inwestycyjne, jest zapewniane przez doradców skupionych w ramach Family Office. W tym kontekście istotna jest niezależność doradcy rodzinnego. Może on, pobierać opłaty za swoje usługi (także w zakresie doradztwa inwestycyjnego) wyłącznie od rodziny. Sytuacja, w której prowizja jest pobierana od obydwu stron, jest niedopuszczalna, bowiem zwykle prowadzić będzie do decyzji inwestycyjnych mniej korzystnych dla inwestującej rodziny. Jednak aspekt inwestycyjny nie jest jedyny, a może i nie najważniejszy dla korzystania z usług FO.

 

Współcześnie zamożne rodziny potrzebują szerokiego spektrum doradztwa – od wsparcia strategicznego po rozwiązania finansowe, prawne i podatkowe. Doradztwo to można podzielić na dwa poziomy.

 

 

Pierwszy dla samej rodziny, drugi dla jej przedsiębiorstwa. Pierwszy rodzaj doradztwa winien być niezależne od doradztwa bieżącego w firmie rodzinnej, które koncentruje się na innych obszarach ryzyka. Należy także pamiętać, że interesy menedżerów bywają rozbieżne z celami i strategią rodziny, zwłaszcza w długoterminowej perspektywie. Jednak to potrzeby rodziny i jej przedsiębiorstwa rodzinnego determinują szerokie spektrum niezbędnych usług FO.

 

Doradztwo dla rodziny winno obejmować przede wszystkim:

  • nadzór właścicielski nad firmami oraz audyt nowych przedsięwzięć,
  • strategię rozwoju biznesu,
  • przygotowanie i aktualizowanie rodzinnych konstytucji,
  • budowę struktury prawnej i podatkowej dla majątku rodzinnego,
  • doradztwo inwestycyjne, w tym także negocjowanie z instytucjami inwestycyjnymi oraz finansowymi,
  • doradztwo w zakresie fuzji i przejęć,
  • doradztwo w zakresie prywatnych inwestycji, a także zarządzanie prywatnym majątkiem (np. nieruchomościami wakacyjnymi, samolotami),
  • rodzinną działalność edukacyjną,
  • doradztwo prawne i podatkowe, w tym dla rodzin wielonarodowych (rezydencje podatkowe, planowanie transferów pokoleniowych),
  • działalność charytatywną.

Teoretycznie wszystkie te działania mogą być podejmowane przez członków rodziny, pracowników firm oraz wybranych zewnętrznych doradców. Jednak wówczas mogą one stanowić kosztowną naukę na własnych błędach. Ponadto wymagają osobistego zaangażowania członków rodziny, którzy przecież powinni się koncentrować na rozwijaniu biznesu. Wyzwaniem może być już sama koordynacja tych działań.

 

 Złe doświadczenia z doradztwem w Polsce

Na świecie wielu zamożnych klientów banków, zwłaszcza zagranicznych banków inwestycyjnych, ma na tyle złe doświadczenia, że nie darzy zaufaniem innych doradców. Do tego wrażenia dodać należy niezbyt dobre doświadczenia z usługami prawnymi i podatkowymi. Klienci nie są także gotowi płacić za usługi, które nie przekładają się na prosto obliczalny zysk. A przecież opłaty na rzecz family office nie powinny być uzależnione od zysków (a na pewno nie powinno to być jedynym kryterium). Głównym celem jest bowiem zabezpieczenie i pomnażanie majątku rodzinnego, a nie jego szybki wzrost.

W Polsce nie ma organizacji family office, która świadczyłaby wszystkie powyżej określone usługi. Istnieje spora ilość podmiotów zajmujących się doradztwem inwestycyjnym dla rodzin, choć i te nie zawsze – ze względu na ograniczenia regulacyjne – można nazwać doradztwem inwestycyjnym.

 

Co prawda, KNF ostrzegała przed nieuprawnionym świadczeniem usług doradztwa inwestycyjnego przez podmioty typu family office. Mimo to powstają kolejne tego typu podmioty. Nie znaczy to jednak, że nie można zajmować się świadczeniem kompleksowych usług jako taki podmiot. Zakres doradztwa nie może jedynie naruszać obostrzeń regulacyjnych dotyczących doradztwa inwestycyjnego.

 

Istnieje także kilka podmiotów zajmujących się doradztwem prawnym i podatkowym osobom zamożnym, które swoje usług także na wyrost nazywają Family Office.
 

Określeniem family office posługują się także niektóre banki, instytucje inwestycyjne, a nawet firmy księgowe, co powoduje duże zamieszanie w zakresie znaczenia takich instytucji.

 

Jakie są skutki braku rozwiniętych usług family office w Polsce?

Brak zrównoważonych usług powoduje niepotrzebną koncentrację tylko na jednej sferze działalności przedsiębiorstwa rodzinnego. Jeżeli jest to tylko doradztwo inwestycyjne, to pomija się:

  • całą sferę planowania pokoleniowego,
  • kwestię doboru odpowiedniej struktury, także podatkowej,
  • kwestię ładu rodzinnego, w tym zasad polityki inwestycyjnej w kolejnych pokoleniach itd.

 

Krótkoterminowo prowadzić to może do pomnażania zysków, ale nie zapewni przetrwania rodzinnego majątku na pokolenia, a wręcz może spotęgować konflikty rodzinne. Z drugiej strony doradztwo prawne i podatkowe może być zbyt skoncentrowane na korzyściach z wyboru odpowiedniej struktury prawnej i podatkowej, a nie na długoterminowych korzyściach dla całej rodziny, nie tylko w wymiarze ekonomicznym. Na szczęście polskie rodziny już nie akceptują uchylania się od opodatkowania, a tym samym nielegalnych transferów zysków do rajów podatkowych.

 

Na świecie już dawno rodziny przestały bazować na bezpośrednim doradztwie korporacji, także międzynarodowych firm konsultingowych. Budują za to własne single family offices (dla najbogatszych rodzin) albo korzystają z multi--family office, które obsługuje od kilku do kilkudziesięciu rodzin.