Jak to zwykle dzieje się w klasycznej Medycynie 2.0, nasze badania obejmują bardzo okrojony zakres badań. Najczęściej w związku z jakąś dolegliwością, czasami w ramach jakiejś akcji badań profilaktycznych, a u osób świadomych samodzielne badanie takich czynników jak cholesterol czy glukoza. Jednak same wyniki cholesterolu nie wystarczą jak nie sprawdzimy Lipoproteina(a) (Lp(a). Wysoki poziom Lp(a) jest niezależnym czynnikiem ryzyka poważnych chorób sercowo-naczyniowych, takich jak choroba wieńcowa, udar mózgu czy zwężenie zastawki aortalnej, a jego stężenie jest w większości genetycznie uwarunkowane. Niski poziom zminiejsza ryzyko, nawet przy wysokich wynikach cholesterolu. 

Od 14 lat poddaję się raz na dwa-trzy lata tzw. przeglądowi zdrowia: diagnostyka, kolono i gastroskopia, prześwietlenie płuc, rezonans, echo serca i wiele innych badań u kilku specjalistów. Jak się jednak okazuje, to jest raczej diagnostyka typowa dla medycyny 2.0, czyli wczesne wykrywanie zagrożeń medycznych. Nie badano jednak większości markerów długowieczności, choćby tak prozaicznych jak kortyzol, kreatynina czy witamina D. 

Dlatego zobaczmy najpierw po co badać wiek biologiczny, jak to robić i jakie otrzymamy przydatne wskazówki. 

 

1. Wiek kalendarzowy ≠ wiek biologiczny. 

Dwóch 50-latków może mieć zupełnie inne „biologiczne 50”. Jeden ma serce 35-latka, drugi – 70-latka. 

To właśnie wiek biologiczny pokazuje, w jakim tempie naprawdę starzeje się Twój organizm. 

Pomiar pozwala zatem sprawdzić, czy żyjesz szybciej czy wolniej niż „średnia metrykalna”. Jednak na tę wartość wpływ ma wiele czynników, same badania nie wystarczą. Przykładowo dla długowieczności ma znaczenie nasze zdrowie psychiczne i relacje. Jednak one wpływają na szybkość starzenia. Dlatego nawet dobre pomiary nam nie wystarczą, jak nie zadbamy o wszystkie kluczowe czynniki. 

 

2. Identyfikacja najsłabszych ogniw. 

Badania wieku biologicznego pokazują, które układy organizmu starzeją się najszybciej: 

układ sercowo-naczyniowy (np. sztywność tętnic), 

metabolizm (np. insulinooporność), 

układ kostno-mięśniowy (sarkopenia, osteoporoza), 

mózg i układ nerwowy (pamięć, funkcje poznawcze). 

Dzięki poznaniu wyników badań można działać celowo – np. poprawiać dietę, ćwiczenia, sen pod kątem konkretnego problemu, a nie „w ciemno”. 

 

3. Pomiar efektu stylu życia i interwencji. 

Jeśli wprowadzisz zmiany – dieta, aktywność fizyczna, redukcja stresu, suplementacja – możesz sprawdzić, czy naprawdę odmładzają Twój organizm. 

Przykład: po roku VO₂ max wzrośnie, markery zapalne spadną, epigenetyczny wiek cofnie się o 2–3 lata. 

Bez pomiarów działasz intuicyjnie, z pomiarami – widzisz realne wyniki. 

Dygresja osobista: już po 6 miesiącach zmian prawie wszystkie czynniki, które miałem przekroczone czasami znacznie powyżej normy, spadły znacząco, osiągając normę, a czasami pobiły moje życiowe rekordy (trójglicerydy). 

Tym samym znajomość tych wyników działa jak GPS: pokazuje, czy jedziesz w stronę długowieczności, czy wręcz przeciwnie. 

 

4. Wczesne ostrzeżenie przed chorobami. 

Wiek biologiczny „wyprzedza” diagnozę. Zanim rozwinie się cukrzyca, choroba serca czy demencja – markery biologiczne już pokazują, że coś przyspiesza starzenie. 

To daje szansę na prewencję. Lepiej działać, gdy sygnały są subtelne, niż gdy choroba już się rozwinęła. I to różni medycynę długowieczności od medycyny 2.0. 

 

5. Personalizacja długowieczności. 

Każdy starzeje się inaczej – ktoś szybciej w kościach, ktoś w metabolizmie, ktoś w mózgu. 

Pomiary wieku biologicznego pozwalają dobrać indywidualne strategie: 

jeden powinien kłaść nacisk na trening siłowy i białko, inny na kontrolę glukozy i dietę, 

jeszcze inny na sen i redukcję stresu. 

To sprawia, że plan długowieczności nie jest „jednym schematem dla wszystkich”. 

 

6. Motywacja i feedback. 

Widząc czarno na białym, że Twój biologiczny wiek cofnął się np. o 4 lata – dostajesz ogromną motywację, by kontynuować. 

A jeśli widzisz, że pomimo starań wynik się pogarsza – to sygnał, że trzeba zmienić strategię. Liczby porządkują działania i pomagają utrzymać dyscyplinę. 

 

Podsumowanie praktyczne. 

Pomiar wieku biologicznego to nie ciekawostka, ale narzędzie do realnej pracy nad długowiecznością. 

Pokazuje, jak naprawdę starzeje się Twój organizm. 

Wskazuje obszary wymagające największej troski. 

Umożliwia sprawdzanie efektów zmian stylu życia. 

Ostrzega przed chorobami, zanim pojawią się objawy. 

Pozwala personalizować podejście do zdrowia i długowieczności. 

To tak, jakbyś zamiast patrzeć w kalendarz, zajrzał w zegar biologiczny swojego ciała. A znając czas – możesz świadomie go spowalniać. 

 

SUPLEMENT 

PRZYKŁADOWE BADANIA 

 

Metoda 

Co mierzy 

Dostępność w PL 

Przydatność 

Morfologia + biochemia 

Ogólny stan krwi, zapalenie, anemia 

Standardowe laboratoria 

Podstawa oceny zdrowia ogólnego 

Profil lipidowy 

Cholesterol, frakcje, trójglicerydy 

Standardowe laboratoria 

Ryzyko sercowo-naczyniowe 

Glukoza, insulina, HOMA-IR, HbA1c 

Metabolizm glukozy, insulinooporność 

Standardowe laboratoria 

Starzenie metaboliczne, cukrzyca 

CRP (hs-CRP), IL-6 

Stan zapalny (inflammaging) 

Standardowe laboratoria, prywatne kliniki 

Wczesny marker przyspieszonego starzenia 

Homocysteina 

Zdrowie naczyń i mózgu 

Standardowe laboratoria 

Marker ryzyka sercowo-naczyniowego 

Hormony tarczycy (TSH, FT3, FT4) 

Funkcja tarczycy 

Standardowe laboratoria 

Regulacja metabolizmu, energia 

Hormony płciowe (testosteron, estradiol, progesteron, DHEA-S) 

Starzenie hormonalne 

Standardowe laboratoria 

Energia, libido, regeneracja 

IGF-1 

Pośredni marker hormonu wzrostu 

Prywatne laboratoria 

Regeneracja, masa mięśniowa 

Witamina D, B12, kwas foliowy 

Odżywienie i metabolizm 

Standardowe laboratoria 

Funkcje immunologiczne i neurologiczne 

Kreatynina, eGFR, mocznik 

Funkcja nerek 

Standardowe laboratoria 

Ocena wydolności filtracyjnej 

ALT, AST, GGTP 

Funkcja wątroby 

Standardowe laboratoria 

Detoksykacja, metabolizm 

USG tętnic szyjnych (IMT) 

Grubość ściany tętnic – „wiek naczyń” 

Kliniki kardiologiczne 

Precyzyjny wskaźnik starzenia sercowo-naczyniowego 

EKG, echo serca, test wysiłkowy 

Sprawność układu krążenia 

Kliniki kardiologiczne 

Ocena zdrowia serca 

Spirometria 

Funkcja płuc 

Kliniki pulmonologiczne 

Starzenie oddechowe 

VO₂ max 

Wydolność tlenowa 

Kliniki sportowe, uczelnie AWF 

Jeden z najlepszych predyktorów długowieczności 

DEXA (densytometria) 

Gęstość kości, masa mięśniowa i tłuszczowa 

Kliniki ortopedyczne, sportowe 

Sarkopenia, osteoporoza 

MRI mózgu (volumetria) 

Struktura i objętość mózgu 

Prywatne kliniki 

Marker neurostarzenia 

Długość telomerów (qPCR, Flow-FISH) 

Stopień starzenia komórkowego 

Raczej wysyłkowo (zagranica) 

Wskaźnik biologicznego wieku komórek 

Epigenetyczne zegary DNA (Horvath, GrimAge, PhenoAge) 

Metylacja DNA – najdokładniejszy wiek biologiczny 

Wysyłkowe testy komercyjne (zagranica) 

Złoty standard naukowy 

Analiza mikrobiomu jelitowego 

Różnorodność bakterii jelitowych 

Polskie laboratoria (np. Polgen, Sanprobi) 

Flora jelitowa a tempo starzenia 

Full-body MRI, CT calcium score, PET-CT 

Obrazowanie całego ciała i metabolizmu 

Prywatne kliniki, gł. zagranica 

Bardzo dokładne, wczesne wykrywanie zmian 

Proteomika, metabolomika 

Profil białek i metabolitów krwi 

Kliniki/lab. zagraniczne 

Najbardziej zaawansowana analiza starzenia 

 

Jak korzystać w praktyce? 

  • Start: badania krwi + hormony → łatwo dostępne, dobra baza. 

  • Rozszerzenie: badania funkcjonalne (VO₂ max, DEXA, USG tętnic). 

  • Zaawansowane: telomery, epigenetyka, mikrobiom. 

  • Premium: obrazowanie całego ciała i multi-omics w klinikach specjalistycznych.