Strefy: Okinawa w Japonii, Sardynia (region Ogliastra), California Loma Linda, Kostaryka Nicoya; Ikaria w Grecji.

 

Nazwę spopularyzował Dan Buettner (Netflix film „Żyć 100 lat. Tajemnice niebieskich stref”; a wcześniej w książce „Wyzwanie długowieczności. Tajemnica niebieskich stref.”).

 

Każda z tych stref jest różna, ale ludzie je zamieszkujący prowadzą energiczne i długie życie bez specjalnych zasad czy poszukiwania dróg do długowieczności. Nie badali co należy zrobić, ani nie przygotowywali się do długiego życia, a mimo to żyją długo w dobrym zdrowiu fizycznym i psychicznym.

 

Łączy je także mniej więcej ta sama szerokość geograficzna, a tym samym ciepły umiarkowany klimat. Dlatego zamiast określenia tzw. dieta śródziemnomorska – teraz używamy określenia dieta planetarna, która w dużym uproszczeniu to:

 

  • 95% diety to warzywa, w tym zwłaszcza rośliny strączkowe jako główne źródło białka; można rzec dieta wegańska, oparta na lokalnych produktach;
  • nieduże ilości białka (głównie roślinnego), odpowiednie ilości do masy i struktury ciała; bardzo ograniczenie spożycia mięsa a 2-3 razy w tygodniu ryby, najczęściej tłuste z dużą ilością Omega-3; duże ilości białka, zwłaszcza zwierzęcego przyśpieszają procesy starzenia; procent białka wzrasta po 65 roku życia;
  • ograniczenie tłuszczów nasyconych i cukrów; w zamian za to dużo tłuszczów nienasyconych (ryby, orzechy, awokado, oliwa), z ograniczeniem węglowodanów prostych (makaron, ryż, pieczywo) na rzecz węglowodanów złożonych (pełnoziarniste pieczywo, warzywa – pomidory, rośliny strączkowe, brokuły);
  • nieprzejadanie się (zasada 80%), w tym także posty przerywane (np. 3-4 posiłki w ciągu 8-10 godzin z przerwą 14-16 godzin); czasami tylko 2-3 posiłki dziennie, w tym niewielkie porcje wieczorem (max 3 godziny przed snem).

 

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na produkty z dużą zawartością Omega-3 – tłuste ryby (owoce morza), orzechy, warzywa (awokado, rośliny strączkowe – soja, fasola) oraz oliwę z oliwek.

 

Przykładowo na Okinawie typowa dieta stulatków składa się z:

(cyt. za V.Longo, Dieta długowieczności, s. 82)

 

Stan zdrowia amerykanów jest oczywisty, gdy zobaczymy, że ich dieta jest wysokobiałkowa (29% mięso, drób, jajka), mleczna (23%), z dużą zawartością zbóż (11%) i owoców (20%) a małą zawartością produktów z kwasami omega-3 (1%) i roślinami strączkowymi (1%). Zatem wysokobiałkowa oraz z węglowodanami prostymi.

 

Jaka jest zatem cudowna recepta długowieczności Kalifornijczyków z Loma Lindy? To wegetarianie spożywający co najmniej:

  • 5 razy w tygodniu orzechy;
  • 2 razy dziennie porcję warzyw; w tym 3 porcje warzyw strączkowych w tygodniu;
  • lekkostrawne kolacje wczesnym wieczorem;

... utrzymujący odpowiednią wagę.

W miasteczkach niedaleko Loma Lindy dieta, a tym samym długość i jakość życia już jest taka sama jak u większości Amerykanów.

 

Nie chodzi tutaj zatem o jakąś magiczną dietę, a o co cały system odżywiania. Rzecz jasna konkretna dieta może wspierać rozwiązanie jednego lub grupy problemów (otyłość, cukrzyca itp.). Jednak w zdrowym odżywianiu, właściwym dla danego miejsca na świecie, chodzić powinno o odpowiednią energię dla budowania zdrowia na dekady, a nie tylko chwilowe rozwiązanie jakiegoś problemu (oby!?). Nie warto zatem kupować poradników czy kursów o magicznych dietach, które w przyszłości mogą odbić się na naszym zdrowiu (dieta ketogeniczna, wysokobiałkowa itd.). Należy spojrzeć na wnioski płynące z badań życia stulatków, a także współczesne ustalenia medycyny. Dodatkowo należy uwzględnić specyfikę naszego organizmu przystosowanego od wieków do określonej diety (np. Japończyk nie powinien bazować na produktach mlecznych). Nie da się zatem przenieść diety ze stref niebieskich, bez modyfikacji do specyfiki miejsca, w którym żyjemy.

 

W poszczególnych regionach także występują specyficzne warzywa lub zioła, które mogą mieć znaczenie dla zachowania długiego zdrowia. Przykładem może być fioletowy słodki ziemniak z Okinawy. One występuje w innych miejscach na świecie niż tylko strefy niebieskie (np. molokhion – roślina o właściwościach przeciwzapalnych z południowej Kalabrii). W każdym rejonie takie endemiczne warzywa i zioła mogą występować.

 

Dodać należy, że:

  • kawa i herbata dodatkowo mogą wspierać procesy spowolnienia starzenia (o tym w oddzielnych wpisach);
  • umiarkowane spożycie alkoholu nie ma negatywnego wpływu na procesy starzenia (np. czerwone wino pite systematycznie w wioskach górskich Sardynii); choć nie ma podstaw naukowych aby twierdzić, że np. czerwone wino ma pozytywny wpływ;
  • niepalenie tytoniu zmniejsza ryzyka chorób, a także ma wpływ na wydolność organizmu, a tym samym wpływa na zwiększenie szans życia w dobrym zdrowiu.

 

Oczywiście sama dieta długowieczności nie da pożądanych efektów bez zadbania o pozostałe fundamentalne czynniki długowieczności:

  • stała umiarkowana aktywność fizyczna (np. zwykły ruch w sprawach codziennych w górskich wioskach Sardynii);
  • dobry sen;
  • zdrowie psychiczne (ograniczenie stresu, poczucie sensu życia);
  • relacje, zwłaszcza rodzinne (wsparcie i poczucie bezpieczeństwa).

 

Zdrowa energia pozwala nam zadbać o pozostałe czynniki długowieczności, bowiem jesteśmy tym co jemy!